Gdy jeszcze gościł na ziemi

Złe mu w gościnie tej było -

Miał serca, serca za wiele,

I to go właśnie zgubiło.



Był jak ta harfa eolska,

Co drży za każdym powiewem,

Miotany na wszystkie strony

Miłością, bólem i gniewem.



Greckiego piękna kochanek,

Czciciel potęgi i czynu,

Marzył o duchach niezłomnych

I szukał ludzi wśród gminu.



I bratnie podawał dłonie,

I wierzył, że pójdą razem

Zbratani wielkością celu,

Spojeni krwią i żelazem.



Anioła widział w kobiecie -

Lecz ta mu serce rozdarła,

A bracia? - ci go zawiedli,

Więc miłość ziemska umarła.



Kraj swój miłował rodzinny

Tęsknym uczuciem sieroty

I wierzył w zwycięstwo ducha,

W tryumf wolności i cnoty;



Wierzył, że naród szlachetny

Nie ginie i nie umiera,

Że znajdzie w każdym swym synu

Mściciela i bohatera.



Więc kiedy ujrzał nareszcie

Rozwiane najświętsze mary,

Strasznego rozbicia świadek

Ostatniej pozbył się wiary;



A chociaż uszedł przed wrogiem,

Nie uszedł potwarzy ciosu

I nie miał z kim się podzielić

Goryczą swojego losu.



I błądził wśród obcych ludów

Nieznany, samotny człowiek;

I umarł z dala od swoich -

I nikt mu nie zamknął powiek -



I nikt już o nim nie wspomni -

I jest już garścią popiołów -

A twarda ziemia wygnania

Na sercu cięży jak ołów.



28 wrzesień 1869


Znam ja jedno piękne wzgórze.

Na nim kwitną przy figurze

Przeźroczyste polne róże.



Boża męka pochylona

Patrzy z ciszą i spokojem.

W świat wyciąga swe ramiona

Ponad ziemskim krwawym znojem.



Jak tam słodko, jak tam błogo:

Nie dotknięte bólem, trwogą

Serca w niebo płynąć mogą.



Tęsknych dumań nic nie zmąci.

Cichnie ludzkiej głos boleści...

Chyba wietrzyk listkiem trąci.

Lekko, śpiewnie zaszeleści.



Kiedy słońce z nieba schodzi

W swojej złotem tkanej lodzi.

W purpurowych fal powodzi.



To nad wzgórkiem twarz swą zniża,

Pożegnalnym blaskiem strzela

I całuje stopy krzyża,

Święte stopy Zbawiciela.



Pod tym krzyżem w pierwszej wiośnie

Z polną różą, co tam rośnie,

Wyglądałem w świat radośnie:



Pod tym krzyżem w ranek jasny

Na mogile kwiaty rwałem,

Z tego wzgórza zagon własny

Raz na zawsze pożegnałem.



Więc choć lat już przeszło tyle,

Myślą wracam w dawne chwile

Siąść pod krzyżem na mogile.



Chcę usłyszeć znów o zmroku

Pieśń nabożną tego ludu,

Co się modląc ze łzą w oku

Oczekuje zawsze cudu...