Bodaj owa rzeczka szuwarem zarosła,

Która mnie młodego w obcy kraj zaniosła.

Bodaj owa rzeczka rybek nie rodziła,

Która mnie młodego z domem rozłączyła.

Bodaj owa rzeczka wyschła do ostatka,

Że mnie tam zaniosła, gdzie nie znajdzie matka.



"Nie trzeba ci było, o mój chłopcze młody,

Puszczać się tak łatwo na wezbrane wody.

Nie trzeba ci było z domu się wydzierać,

Nie musiałbyś teraz z tęsknoty umierać.

Rzeczka będzie rzeczką i wciąż będzie płynąć -

Wstecz nie wróci woda, musisz marnie ginąć!

A twojej mogiły nie obleją łzami,

Tylko nad nią burze będą wyć nocami!"


Choć w praw niezmiennych poruszasz się kole

Jeśli rozpoznasz twórcze ich zamysły

I ten ich związek z dobrem świata ścisły,

I cel ich wieczny w swoją wcielisz wolę -



Wtedy swobodne masz do czynu pole:

Opadło jarzmo, więzy twoje prysły,

I jako czynnik chętny, niezawisły,

W rozwoju świata grasz świadomą rolę.



Lecz gdy chcesz działać ku powszechnej szkodzie

Gwałcić istotne zadania człowiecze -

Trudem Danaid wszelka twoja praca;



Jarzmo niewoli kark ci wtenczas bodzie,

Wyższa potęga przemocą cię wlecze

I przeciw tobie czyny twoje zwraca.